Прысмакі з Адэльска: рэцэпты са спiса гiсторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі

Прысмакі з Адэльска: рэцэпты са спiса гiсторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі

Доўгі час у спiсе нематэрыяльнай культурнай спадчыны Беларусі былі толькi дзве стравы, якiя гатавалі на Вiцебшчыне. Узяць пад ахову дзяржавы яшчэ i кухню мястэчка Адэльск, што каля самай польскай мяжы, вырашылi на пасяджэннi рады па пытаннях гiсторыка-культурных каштоўнасцей

Бiгос, капыток, бульбяная кiшка, бабка, цымус, ламанцы i клiнковы сыр... Гэтыя стравы спалучаюць у сябе элементы беларускай, польскай i нават яўрэйскай кухнi. Захапленне выклiкае хлеб, якi пякуць жыхаркi аграгарадка Адэльск Рэгiна Саловiч i Марыя Кандрусевiч. Пончыкi асаблiва добра атрымлiваюцца ў Ганны Звяржэвiч, а сыр – у Марыi Iодзель.

Адэльскiя майстрыхi мараць здзiвiць турыстаў новым ласункам. Хутчэй за ўсё iм стане мачанка. Сёння ўжо iснуе невялiкi архiў рэцэптаў, якiя спрытныя гаспадынi перадаюць сваiм дзецям у спадчыну.

– У нашых рэцэптах няма нiякага мудрагельства, – заўважае загадчыца Адэльскага цэнтра культуры i народнай творчасцi Гелена Звяржэвiч. – Але смак у стравы адмысловы!

Адэльскі хлеб (рэцэпт ад Рэгіны Саловіч)

Закваска:

60 г хлебнага квасу;
200 г цёплай вады;
200 г жытняй мукі.
Замясіць і пакінуць у цёплым месцы на 24 гадзіны.

Цеста:

500 г жытняй мукі;
300 мл цёплай вады;
100 г пшанічнага вотруб’я;
70 г семечак сланечніка;
1 ч.л. солі;
1 ч.л. цукру.

Семечкі падсмажыць. Злучыць цеста з закваскай, дабавіць у яго семечкі і паставіць у цёплае месца на 3 гадзіны. Выпякаць не менш як 2 гадзіны.

Цымус

Парэзаць кубікамі курынае мяса, можна дабавіць крыху свініны. Парэзаць 1 моркву (кружочкамі), 1 цыбуліну, бручку (невялікімі кавалкамі); 2–3 бульбіны разрэзаць на дзве часткі. Скласці ўсё ў чыгунок, змазаны свіным салам; зверху – бульбу і паставіць тушыць на 2 гадзіны.

Ламанцы

Ламанцы (паламанае пячэнне) гатуюць з прэснага цеста і не пякуць, а падсушваюць. Спатрэбіцца 7 ст. лыжак вады ці квасу, 1 ст. лыжка алею, 400 г мукі. Гатовае печыва ламаюць уздоўж ліній, папярэдне праведзеных па цесце нажом. Падаюць з макавай падлівай або мёдам.

Гэтая страва з’явілася пад уплывам каталіцкага рытуалу ламання і ўзаемнага частавання аплаткамі для прычашчэння.

Кішка

Гэта запечаныя тоўстыя свіныя кішкі, начыненыя цёртай бульбай з крывёй. Для прыгатавання стравы вам неабходна будзе перамяшаць 2 кілаграмы нацёртай на тарку бульбы з цыбуляй, прыправамі і дабавіць 2–3 шклянкі свежай свіной крыві. Набіваць кішку трэба так, каб у ёй засталося свабоднае месца. Перад смажаннем пракалоць бакі відэльцам.

Існуе легенда пра Пятра Кішку – заснавальніка магнацкага роду з Падляшша. Гавораць, ён быў проста апантаны гэтай стравай.

Пончыкі (рэцэпт ад Ганны Звяржэвiч)

Узяць па паўшклянкі цёплага малака і вады, развесці дрожджы з 3 сталовымі лыжкамі цукру. Калі паявіцца пенка, дабавіць 2 яйкі, 100 г распушчанага масла або маргарыну, 1 ч. лыжку солі, 1,5–2 шклянкі мукі. Перамяшаць (цеста павінна быць мяккім, але не ліпкім).

Паставіць цеста ў цёплае месца на 1 гадзіну 40 хвілін, затым раскатаць таўшчынёй 1 см. Шклянкай выразаць кружочкі. Пакласці на паднос і пачакаць, пакуль пончыкі “падрастуць”.

Смажыць у алеі. Пасыпаць цукровай пудрай.

Клінковы сыр (рэцэпт ад Марыі Іодзель)

Узяць свежае хатняе малако, заквасіць на цёплай печы. Потым наліць яго ў мяшэчак, які шыецца ў форме конуса з вафельнага ручніка. Дабавіць соль, кмен, каляндру па смаку. Пакласці пад гнёт, даць пастаяць ноч, зліць сыраватку. На наступны дзень можна есці.

Капыткі (рэцэпт ад Рэгіны Саловіч)

Адварыць бульбу ў мундзірах. Абабраць, прапусціць цераз мясарубку, дабавiць крухмал (у суадносінах 1:4). Перамяшаць, дабавіць 1 яйка, пасаліць, сфармаваць шарыкі, зрабіўшы пасярэдзіне кожнага з іх невялікую ямінку.

Варыць у вялікай колькасці вады пару хвілін. Падаваць з грыбной поліўкай.

Фото:
поделиться в соцсетях